بسم الله الرحمن الرحيم

« و الطور (1) و كتابٍ مسطور (2) في رق ٍ منشور (3) و البيت المعمور (4) و السقف المرفوع (5) و البحر المسحور (6) ... سوره طور ».

در اين آيات خداوند متعال به كوه طور، و پيام نوشته شده (قرآن) بر صفحه گشوده و گسترده ، و به خانه آباد (كعبه) و به سقف برافراشته (آسمان) و به آن درياي آكنده از آب و آتش افروخته سوگند ياد ميكند.
مصاديق كوه طور و كتاب و كعبه و آسمان واضح و شناخته شده است.
اما دريايي بزرگ آكنده از اب و اتش افروخته چيست؟
در اينجا به يك بررسي زبان شناختي عربي نياز داريم. واژه «بحر» در زمان ما به دريا گفته ميشود مانند بحر عمان و البحر الاحمر و البحر الابيض (درياي مديترانه) ، و به درياهاي خيلي بزرگ كره زمين يعني اقيانوسها «محيط» گفته ميشود مانند: المحيط الهادي (اقيانوس آرام) ، المحيط الهندي (اقيانوس هند) ، در قديم نيز به دريا «بحر» گفته ميشد، مانند: «بحر فارس» درياي خليج فارس و «درياي روم» درياي مديترانه و اقيانوس را «البحر المحيط» گفته ميشد. و نام «البحر» هم بر دريا و هم بر اقيانوس اطلاق ميشد.
 اما .واژه «المسجور» كه در آيه قراني صفت براي (البحر) آمده است ؛ در لغت نامه اقرب الموارد: «سجّر التنور سجراً، ملأه وقودا و أحماه» يعني: تنور را از سوخت آكنده كرد و آن را شعله ور ساخت، مانند :«و اذا البحار سجّرت» يعني : آنگاه كه درياها آكنده و شعله ور گردد. «و البحر المسجور»: دريايي آكنده از اب (اقيانوس) يا دريايي بزرگ افروخته است. پس « و البحر المسجور» كه قرآن به ان سوگند ياد ميكند. دريايي است با دو خصوصيت ؛ يكي آبش بسار و اكنده است، و ديگري افروخته و شعله ور ؛ و گويا در زمان نزول قران كريم ، از پيامبر خدا محمد (ص) درباره « و البحر المسجور» پرسيده شده بود كه وي فرموده : « ان تحت الماء ناراً و ....»: زير اين اب آتش است....
حال نيز اين سوال مطرح است كه آب و آتش چگونه در درياي بزرگ (اقيانوس) جمع ميشوند ؟ !
مسلمانان مومن و معتقد به اين كه آيات قرآن كريم وحي الهي است كه توسط پيام آوري راستگو و امانت داري (الصادق الأمين) به آنها رسيده است، هيچ مشكلي در پذيرش اين آيه و آيات ديگر قرآن نداشته و ندارند « و الراسخون في العلم يقولون آمنا به كل من عند ربنا و ما يذكر الا الوالالباب. آل عمران 7 »: و آنان كه در دانش استوارند ميگويند: ما به قران ايمان اورديم همه ان از سوي پروردگار ماست  و اين را جز خردمندان ياد نكنند. و ما مسلمانان اگر اين پديده را درك نكنيم. اين نشانگر ضعف علمي خود ماست  كه بسياري از پديده هاي جهان هستي را نميشناسيم، اما بر اين باوريم كه خداوند پديد آورنده همه سيستمها و نظامها (رب العالمين) ، و عليم و خبير درباره همه چيز ،‌هر آنچه بر پيامبرش محمد نازل كرده عين حق و حقيقت است ، و كمترين شك و ترديد در آن راهي نيست .
البته قران كريم در بسياري از ايات ذهن بشر را جهت تحقيق و پژوهش درباره پديده هاي بيعي در زمين و آسمانها بر مي انگيزد :« قل انظروا ماذا في السماوات و الارض» : اي پيامبر خدا (ص) بگو تحقيق كنيد در آسمان ها و زمين چيست؟
 و « افلا ينظرون الي الابل كيف خلقت (17) و الي السماء كيف رفعت (18) و الي الجبال كيف نصبت (19) و الي الارض كيف وسعت (20) . سوره غاشيه» : پس چرا در باره شتر پژوهش نميكنند كه چگونه آفريده شده ؟ و درباره آسمانها چگونه برافراشته شده ؟ و درباره كوهها چگونه نهاده شده و استوار گشته؟ و درياره زمين چگونه هموار و گسترانيده شده؟
در قران كريم بيش از چند صد آيه نيز انسانها را به تعلم و شناخت ؛ به تفكر و خردورزي ؛ به تحقيق و پژوهش در پديده هاي طبيعي و حياتي روي زمين ، در آسمان ها و در درياها فرا ميخواند.
كه در نتيجه فرهنگ پژوهش و تحقيق پس از اندك زماني در جامعه اسلامي نهادينه شد ، و صدها دانشمند رياضيات و فيزيك و شيمي و پزشكي و هندسه و جامعه شناسي و روان شماسي و ديگر علوم طبيعي و انساني را تقديم جامعه بشري نمود.
اين علوم و فرهنگ پژوهش و تحقيق بعد از قرون وسطائي به غرب انتقال يافت كه حاصل به اعتراف خود غربيها آن رونسانس علمي عظيم در اروپا بوده است.
اكنون به آيه « و البحر المسجور» بازگرديم و به فرموده پيامبر خدا محمد (ص) : « ان تحت الماء ناراً . ...» : به تاكيد زيراب دريا آتشي است....
در اواخر دهه شصت و اوايل دهه هفتاد قرن بيستم گروهي از پژوهشگران علوم دريائي در غرب با يك زيردريايي تحقيقاتي به سوي اعماق اقيانوس رفتند (12 كيلومتر پائين تر از سطح دريا) آنها در بستر اقيانوس شكستگيها و شكافهاي آتش فشاني يافتند كه هراز گاهي شعله ور ميشود، و گداخته هايي از خود با شدت بيرون ميزنند. در نتيجه آبهاي نزديك را به جوش ميآورد و تبديل به بخار ميكند، اين بخارها به بالا رفته . با بخشهاي ديگر از آب اقيانوس برخورد ميكنند، و دوباره براثر حرارت زياد دوباره تبخير ميگردد، و اين چنين اين پديده در حال تكرار است. زمين ، آتش و گداخته ها درونيش را با انفجارهاي مهيب از شكافهاي قعر اقيانوس خارج ميكند، و اب نزديك را به جوش مي اورد و تبخير ميكند تا لايه هاي بالاتر آب ان را دوباره تبديل به اب كند.
و اين اتش و گداخته هاي درون كره زمين از اين راه نفس ميكشد و آرام ميگيرد.
نگارنده : با چشم خود فيلمهاي مستند علمي كه آن گروه پژوهشگر دريائي در اعماق اقيانوس فراهم كرده بود مشاهده كردم ، و شعله هاي آتش و توده هاي بخار را نيز ديدم.
از دانشمندان و استادان علوم دريا و اقيانوسي نيز تقاضا دارم كه نظر خود را در اين باره به سايت اين دانشگاه ارسال نمايند.
سرانجام جهان خالقي دارد خدا نام كه همه اجزاي جهان هستي مطلبق قانون و فرمول آفريده و نظم ويژه اي به آن بخشيده زيرا كه (تصادف) به هيچ وجه جاي در اين جهان منظم و هدف دار وجود ندارد. خداوند ؛ بزرگترين نيروي حاكم بر تمام نيروهاي جهان از اتم گرفته تا كهكشان ها از باكتري گرفته تا انسان به همه جهت داده است.
راستي اگر پديده « البحر المسجور» كه خداوند در قران مجيد به آن سوگند ياد ميكند رخ نميداد؛ چه پيش مي آمد؟
البته كه انفجار كره زمين و پايان زندگي در خشكي و آبي!!

دكتر شكيب انصاري
استاد دانشگاه شهيد چمران